( 3 ) مطالب گزارشها موضوع گزارشها راجع به وقايع و حوادث سال 1722 ميلادى ( 1135 هجرى ) تا اول سپتامبر سال بعد است ، و به اين ترتيب حوادث حملهء افغانان بر ايران ، و نتايج حاصل از آن را در تركيه و روسيه در برمىگيرد . از آنجا كه مقر گيلاننتز در رشت بوده است ، وى مىتوانسته است با بسيارى كسان ، كه از منطقه مورد حمله افغانان گريخته بودند و به گيلان مىآمدند ، ارتباط حاصل كند . گذشته از ژوزف اپى ساليميان « 1 » ساير مخبرين وى عبارت بودند از ژوزف ( هوسپ ) پسر ساهيجان ، مگرتيج راهب و ثورس « 2 » . گيلاننتز با شكيبايى بسيار تمامى آنچه را ، كه آنان مىبايد بگويند گوش مىكرده است ، و سپس بدون اندك اغراق و تحريفى ، آنها را ثبت مىكرده است . متأسفانه اين روش پسنديده كمتر در ميان وقايع نگاران و مورخان مشرق ديده مىشود . وى شروح مختلف را با يكديگر مطابقه و مقايسه مىكرده است ، و هر يك را با ديگرى مىسنجيده است ، تا تباين و اختلاف آنها را با يكديگر روشن سازد ، و پس از رسيدگى نهايى ، سرانجام با نهايت دقت ، بر حسب شيوهء خاص خود ، شرح وقايع را ، بدون اينكه چيز نامربوطى بدان اضافه كند ، در فقرات مجزا از هم ، برشتهء تحرير مىكشيده است . اگر به اخبار و گزارشهايى برخورد مىكرده است كه مشكوك و مبهم بوده

--> ( 1 ) - Joseph Api Salaymian ( 2 ) - Thoros